Zawyżanie przez komorników kosztów egzekucji o podatek VAT.

Przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji są sformułowane w sposób na tyle nieprecyzyjny, że komornicy często mają pretekst do zawyżania opłat egzekucyjnych. Niekiedy podwyższają koszty pomimo tego, że istnieje ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego nakazujące pobranie mniejszej opłaty niż żądają.

Jednym z najczęstszych przykładów jest bezpodstawne przyjmowanie przez Komorników stawki 15 % wyegzekwowanego świadczenia zamiast stawki 5 % w przypadku gdy dłużnik spłaci cały dług bezpośrednio wierzycielowi z pominięciem komornika np. dokona przelewu na rachunek wierzyciela zamiast na rachunek komornika.

W niniejszym wpisie skupię się jednak tylko na jednym przypadku zawyżania kosztów egzekucji – bezpodstawnym doliczaniu do opłat egzekucyjnych podatku VAT. Do czerwca 2015 r. problem ten w ogóle nie istniał, gdyż obowiązywała interpretacja Ministerstwa Finansów, że od opłat egzekucyjnych komornicy nie płacą podatku VAT. Sytuacja uległa jednak zmianie w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie 235/85 Komisji Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Holandii. Wyrażona w tym orzeczeniu teza, że czynności komorników i notariuszy powinny być opodatkowane podatkiem VAT spowodowała, że w dniu 09.06.2015 r. polski Minister Finansów wydał interpretację ogólną, z której wynikało, iż komornicy świadczą usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W związku z powyższym powstało pytanie kto ma finansować ten podatek – komornicy ze swoich dochodów czy dłużnicy w drodze podwyższenia im opłat? Dla większości komorników odpowiedź była oczywista, że to dłużnikom trzeba podwyższyć opłaty o podatek VAT. Podkreślić jednak należy, że praktyka taka jest nieprawidłowa, albowiem bez wyraźnej podstawy prawnej komornicy nie mogą przerzucać obowiązku zapłaty podatku na inne osoby. Wysokość opłat egzekucyjnych stałych i stosunkowych, jakie ma zapłacić dłużnik jest bowiem dokładnie określona uregulowana w art. 49 i następnych przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Przepisy podatkowe lub interpretacje podatkowe nie mogą natomiast stanowić źródeł dodatkowych obciążeń dla dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym bez wyraźnego zaznaczenia takiej woli przez ustawodawcę.

Problem ostatecznie został rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 lipca 2016 r., III CZP 34/16, w której wyraźnie stwierdzono, że Komornik sądowy, określając wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego, nie może podwyższyć opłaty egzekucyjnej, ustalonej na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 790 ze zm.), o stawkę podatku od towarów i usług.

Innymi słowy, nawet jeśli przyjąć, że komornicy muszą płacić podatek VAT to tylko z własnych środków, bez możliwości podwyższania opłat dłużnikom.